Wie mag gymles geven in het bewegingsonderwijs?

Dit artikel legt uit wie gymles mag geven in het basisonderwijs: welke diploma's nodig zijn per groep, waar de wettelijke grenzen liggen en hoe u een bevoegdheid kunt uitbreiden. Voor extra context over motorische ontwikkeling en bewegingsonderwijs kunt u ook deze pagina raadplegen: gymles bevoegdheid.

Bevoegdheden voor bewegingsonderwijs in het primair onderwijs

De regels voor bewegingsonderwijs in het primair onderwijs staan in de Wet op het primair onderwijs. Niet iedere begeleider is daartoe automatisch bevoegd om zelfstandig gymles te geven op een basisschool. De juiste keuze hangt af van het diploma, de leeftijdsgroep en de geldende regeling.

Wie mag bewegingsonderwijs geven in groep 1 en 2?

Voor kleuters is de bevoegdheid gym basisonderwijs ruimer geregeld. Een groepsleerkracht met een geldig pabodiploma of pabo-getuigschrift mag in groep 1 en 2 zelfstandig lessen bewegingsonderwijs verzorgen. Voor deze leeftijd zijn aanvullende diploma's meestal niet nodig.

• PABO-diploma na 1 september 2005: bevoegd voor groep 1 en 2 zonder extra getuigschrift lichamelijke opvoeding.
• Kleuterleidstersopleiding of pedagogische academie: historische diploma's die, afhankelijk van de situatie, nog steeds bevoegdheid kunnen geven voor de kleutergroepen.
• Stagiairs en LIO's: niet zelfstandig bevoegd; een bevoegde leerkracht moet aanwezig blijven.
• Buurtsportcoaches: kunnen ondersteunen, maar het is niet toegestaan dat zij zelfstandig de gymles overnemen.

De nadruk ligt op ontdekken, herhalen en veilig bewegen. Voor spelvormen per leeftijdsgroep kunt u terecht op onze pagina met gymles ideeën.

Welke bevoegdheid is vereist vanaf groep 3?

Vanaf groep 3 gelden strengere eisen. Spelles geven zonder gymbevoegdheid is dan wettelijk niet toegestaan. Het verschil zit hem in de aanvullende kwalificatie: een pabo-getuigschrift alleen is vanaf groep 3 niet voldoende.

Voor groep 3 tot en met 8 is een extra bevoegdheid nodig, zoals een getuigschrift lichamelijke opvoeding of een leergang bewegingsonderwijs. Die route is vooral relevant voor leerkrachten en andere leraren die al in het onderwijs werken en hun onderwijsbevoegdheid willen uitbreiden. Ook binnen het hoger onderwijs sluit deze kwalificatie aan op de formele onderwijsbevoegdheden voor het vak.

• PABO na 1 september 2005 + leergang vakbekwaamheid: een gebruikelijke route naar bevoegdheid voor groep 3-8.
• ALO-diploma: geeft een brede bevoegdheid als docent lichamelijke opvoeding, met een eerstegraads bevoegdheid die ook buiten het basisonderwijs inzetbaar is.
• MBO Sport en Bewegen: geen zelfstandige bevoegdheid voor gymles in schoolverband.

Leraren met een PABO-diploma van vóór 1 september 2005 kunnen in sommige gevallen ook bevoegd zijn voor groep 3-8. Dat hangt af van de gevolgde opleiding en de toenmalige regeling.

Gymles geven zonder gymbevoegdheid: wat zijn de grenzen?

De school mag gymlessen alleen laten verzorgen door iemand die daartoe bevoegd is. Dat kan een vakleerkracht zijn of een bevoegde groepsleerkracht. Een onbevoegde leerkracht kan hoogstens tijdelijk worden ingezet binnen de wettelijke kaders, maar niet als structurele oplossing.

Voor zij-instromers met een diploma uit het hoger onderwijs bestaan uitzonderingen. Zij kunnen onder voorwaarden tijdelijk worden aangesteld op basis van een geschiktheidsverklaring. Een goede uitrusting begint met bevoegd personeel: voor onderdelen zoals trampolinespringen of freerunning gelden bovendien extra bekwaamheidseisen.

Hoeveel gym per week is wettelijk verplicht op de basisschool?

Voor hoeveel gym per week geldt sinds augustus 2023 een duidelijke norm: elke leerling in het primair onderwijs moet minimaal twee keer 45 minuten gym krijgen. Dat is dus minimaal 90 minuten lessen bewegingsonderwijs per week.

De inspectie kan ingrijpen als een school structureel onder deze norm blijft. De infrastructuur bepaalt mee de kwaliteit van de sport: een passend rooster, voldoende zaalruimte en bevoegde inzet hangen daarbij nauw samen.