Baltechniek oefeningen voetbal: balcontrole per niveau

Baltechniek verbetert u in het voetbal met oefeningen die bij uw niveau passen en stap voor stap moeilijker worden. Balcontrole, dribbelen, passen, aannemen en schieten vragen elk een eigen opstelling, met variaties per niveau, zowel bij zelfstandig oefenen als in een groepstraining.

Welke oefeningen verbeteren balcontrole en dribbelen?

Bij dribbelen houdt u de bal dicht bij de voet en kiest u op tijd een richting. Een paar pionnen en een afgebakend vak volstaan voor de eerste voetbaloefeningen. Daarna komen draaien, richtingskeuze en versnellen erbij.

Slalommen met kleine balcontacten

Zet 5 tot 8 pionnen op een rij, ongeveer 1,5 tot 2 meter uit elkaar. Dribbel ertussendoor met kleine aanrakingen van de binnen- en buitenkant van beide voeten. Kijk daarbij regelmatig vooruit en niet alleen naar de bal.

• Rondes: 3 rondes per voetvoorkeur, met rustig herstel tussendoor. Dit is een praktisch voorbeeld en geen officiële KNVB-norm.
• Vrij dribbelen: de speler beweegt vrij in een afgebakend vak met de bal aan de voet.
• Wissels op aanwijzing: op een signaal van de trainer verandert de speler van voet, richting of snelheid.

Draaien, kiezen en versnellen

Bij balrollen trekt u de bal met de voetzool naar links of rechts, draait u mee en versnelt u weg. Een kapbeweging met de binnen- of buitenkant van de voet is een variatie. In de praktijk hangt de afstand van de bal af van de ruimte: korte balcontacten als er spelers dichtbij staan, een langere tik vooruit in vrije ruimte. Komt een tegenstander dichtbij, dan schermt u de bal af met uw lichaam.

Voor richtingskeuze leggen de spelers 3 gekleurde poortjes neer. De speler dribbelt door een startvak en versnelt op een kleur- of richtingssignaal naar het juiste poortje. Geeft u de opdracht vooraf, dan wordt de oefening makkelijker. Een laat signaal of een verdediger die achter de speler aan loopt, maakt haar moeilijker.

Kunt u baltechniek alleen oefenen?

Dat kan: een bal en voldoende veilige ruimte zijn genoeg. Alleen oefent u dribbelen, draaien, balrollen, muurpassen, aannemen en gericht schieten. Een tegenstander die reageert, ontbreekt dan wel. Een zelfstandige sessie van 30 minuten kan er zo uitzien:

• 5 minuten: balrollen en korte richtingswisselingen.
• 8 minuten: slalom tussen de pionnen.
• 10 minuten: muurpassen en aannemen.
• 7 minuten: mikken en afronden.

Laten reguliere trainingen en herstel het toe, dan kunt u deze sessie 2 of 3 keer per week als extra oefening doen. Dit is een voorbeeld, geen officiële frequentierichtlijn.

Hoe oefent u passen en aannemen?

Passen en aannemen horen bij elkaar: de eerste aanraking bepaalt wat de volgende actie wordt. Begin met de basistechniek van de grondpass. Breid daarna uit naar vormen met medespelers, een muur of een driehoek, en ten slotte naar het minder sterke been.

De grondpass en eerste aanname

Bij een gecontroleerde grondpass zet u de steunvoet naast de bal, gericht in de passrichting. Raak de bal met de binnenkant van de voet en houd de enkel stabiel. De beweging loopt door in de richting van de pass.

• Snelheid: afgestemd op de afstand, de medespeler en de spelsituatie.
• Moment: volgens de KNVB bepaalt het juiste moment mee de kwaliteit van de passing.
• Aankomstplaats: de KNVB noemt ook de plek waar de bal moet aankomen als criterium.

Bij de aanname neemt de ontvanger de bal met de eerste aanraking mee naar links of rechts, zodat een volgende actie mogelijk blijft. De keuze voor binnenkant, buitenkant of wreef hangt af van de richting, snelheid en hoogte van de inkomende bal.

Laat de aangever vervolgens de hoek en de snelheid van de inspeelbal afwisselen. Komt er later een verdediger bij die probeert te onderscheppen, dan moet de ontvanger vooraf kijken en een bruikbare eerste aanraking kiezen.

Passvormen met medespelers of een muur

Een eenvoudige passvorm begint met 2 spelers die elkaar over korte afstand inspelen. De ontvanger neemt aan en speelt terug. Daarna neemt de ontvanger de bal mee in de speelrichting en past naar een 3e speler.

Zonder medespeler werkt een stevige muur als partner. Speel de bal tegen de muur, neem hem aan met de binnenkant van de voet en leg hem met die eerste aanraking in de gewenste speelrichting. Wissel daarbij af tussen links en rechts.

In een driehoek met 3 openingen speelt u de bal over de grond. De opening waardoor de vorige pass ging, mag niet opnieuw gebruikt worden. Het verschil zit hem in het aantal balcontacten: onbeperkt, maximaal 3 of maximaal 2.

Hoe traint u het minder sterke been?

Een goede opbouw gaat stap voor stap van eenvoudig naar wedstrijdecht:

• Stilstaand: korte passes uit stilstand.
• In beweging: aannemen en passen terwijl de speler beweegt.
• Na een dribbel: passen of schieten vanuit de dribbel.
• Onder druk: handelen onder tijdsdruk of tegen een tegenstander.

Voor de eerste stap speelt u met het minder sterke been 20 tot 30 korte passes tegen een muur, gericht op een vast mikpunt zodat de bal gecontroleerd terugkomt. De geraadpleegde KNVB-informatie noemt hiervoor geen universeel aantal herhalingen.

Bij dribbelen geldt hetzelfde principe. Dribbel langs een rij pionnen en verander bij elke tweede pion van richting met het minder sterke been, afwisselend met de binnenkant, de buitenkant en de voetzool.

Welke oefeningen verbeteren het schieten en afwerken?

Bij schieten gaat richting voor kracht. Begin met geplaatste schoten uit stilstand en ga daarna afwerken na een pass of een draai. Op het hoogste niveau komen een keeper of verdediger erbij, samen met een manier om vooruitgang te meten.

Gericht schieten als beginner

Voor een geplaatst schot gebruikt u meestal de binnenkant van de voet. De steunvoet wijst naar de gekozen hoek en de kracht wordt gedoseerd.

Schiet als beginner vanuit stilstand naar een gemarkeerde doelzone. Richting en dosering komen eerst, schotkracht later.

Let bij een grondschot op drie fouten: achterover leunen, een verkeerd geplaatste steunvoet en schieten zonder duidelijke doelkeuze.

Afronden na een pass of draai

Op gemiddeld niveau ontvangt de speler een pass, neemt de bal mee en schiet in de gekozen doelzone. Door de aanvoerhoek te wisselen, moet de aanname telkens anders. Voor een krachtig schot gebruikt de speler de wreef met een stabiele enkel.

Een tweede vorm combineert dribbel, draai en schot. De aanvaller dribbelt, draait om een kegel en schiet op kleine doelen voordat een verdediger arriveert. Met twee teams kunnen de spelers de aanvallende en verdedigende rol afwisselen.

Schieten met weerstand en voortgang meten

Op gevorderd niveau voegt u een keeper of verdediger toe. Bij een doel met keeper moet de aanvaller de vrije ruimte herkennen en zelf beslissen wanneer en hoe de afronding volgt.

Tel de treffers in een vooraf gemarkeerde doelzone en beoordeel ook of de schietkeuze bij de situatie past. Vergelijk herhaalde proeven met zo veel mogelijk dezelfde afstand, bal, ondergrond, aanvoerwijze, rust en instructie. Zo hangt een verschil minder af van veranderde omstandigheden. Dezelfde doelstelling kunt u later in een partijvorm observeren.

Hoe past u oefeningen aan per niveau en leeftijd?

De juiste keuze hangt af van ervaring, niet alleen van geboortejaar. Eerst bepaalt u hoeveel ruimte, voorspelbaarheid en weerstand een speler aankan. Daarna kiest u duels en kleine partijvormen die de techniek in het spel brengen.

Van eenvoudige techniek naar spelkeuzes

Spelers met weinig ervaring beginnen in ruime vakken, met voorspelbare opdrachten en beperkte weerstand. Bij meer beheersing komen er een richting, een doel, een keuze en uiteindelijk een verdediger bij. Deze opbouw is een praktisch model en geen verplichte KNVB-volgorde. Ook ervaring, rijping, zelfvertrouwen en de specifieke vaardigheid bepalen het niveau. De KNVB adviseert een techniekhandeling eerst eenvoudig te oefenen en daarna in het spel toe te passen.

KNVB Rinus geeft per leeftijd een ontwikkeldoel. Bij pupillen van O6–O7 staat balbeheersing centraal, bij O8–O9 doelgericht handelen met de bal en bij O10–O11 doelgericht samenspelen. Voor O16–O17 is spelen als team het algemene doel.

Duels voor jonge en oudere spelers

Voor O6–O7 beschrijft de KNVB een 1-tegen-1 op 4 kleine doeltjes: 2 tot 6 spelers, 15 minuten, op een veld van 10–20 bij 15–30 meter. Beide spelers kunnen scoren. Bij uitbal dribbelt de speler de bal in. In de 2-tegen-2-variant spelen twee teams met 4 tot 8 spelers 15 minuten op 15–20 bij 20–30 meter, met hesjes. Elk team kan op 2 doelen scoren.

Voor O16–O17 combineert een KNVB-vorm een dribbelparcours met 3-tegen-2. Een groep van 5 tot 10 spelers speelt 15 minuten op 20 × 30 meter. De aanvallers starten met het parcours en scoren door de bal door een poortje over de achterlijn te dribbelen. De verdedigers scoren op een minidoel van 3 × 1 meter.

Kleine partijvormen en gerichte feedback

Als voetbalcoach kiest u bij 3-tegen-3 op kleine doelen vooraf één technisch aandachtspunt. Laat het spel doorlopen en geef korte feedback bij een natuurlijke onderbreking. Meer ruimte of een neutrale medespeler maakt de vorm eenvoudiger, minder ruimte of een omschakelopdracht maakt haar moeilijker. Kijk naast de uitvoering ook naar positie, moment, snelheid en richting, zoals de KNVB adviseert. Vanaf JO10 past een rondo in een vierkant van 8 × 8 tot 12 × 12 meter met 4 kleine doeltjes eromheen. Volgens de spelregels passen de buitenspelers door het vak, terwijl de spelers binnenin onderscheppen en daarna op de doelen mogen scoren.

Welk materiaal maakt de training veilig en bruikbaar?

Een goede uitrusting begint met een bal die bij de leeftijd past en markeringen die de oefening duidelijk maken. Daarna volgen doelen in de juiste afmetingen en een korte veiligheidscontrole van veld en doelen.

Ballen en markeringen kiezen

Voor een voetbaltraining hebt u passende ballen nodig, pionnen of markeerschijven, kleine doelen of doelzones en zo nodig hesjes. Een pomp, drukmeter, stopwatch en meetlint zijn handig als aanvulling.

• STADIUM maat 3: voor de initiatie van kinderen tot 12 jaar.
• STADIUM maat 4: voor spelers van 12 tot 15 jaar.
• STADIUM maat 5: voor spelers ouder dan 15 jaar.

Sportibel biedt naast deze maten ook trainings- en wedstrijdballen in verschillende maten. Voor jonge kinderen is er een schuimvoetbal met hoge dichtheid van 20 cm diameter en 300 g. Daarmee oefenen kinderen onder meer op het schoolplein balcontrole en passen.

Kleine en grotere voetbaldoelen inzetten

Sportibel adviseert een doel te kiezen op basis van de beschikbare ruimte, de gebruiksintensiteit en de vraag of het vast of verplaatsbaar moet zijn. Kleine doeltjes zijn bruikbaar voor dribbelen, passen en gericht scoren zonder keeper. In het aanbod van voetbaldoelen zitten onder meer een stalen minidoel van 120 × 80 cm en 60 cm diep en een plooibaar aluminium doel van 155 × 95 cm en 75 cm diep. Plooibare minidoelen staan in enkele seconden opgesteld.

Voor een doel met keeper biedt Sportibel een set van 2 verplaatsbare jeugdvoetbaldoelen van 5 × 2 m. De antivandalisme aluminium doelen van 3 × 2 m worden daarentegen met bouten in de grond vastgezet en zijn niet bedoeld om te verplaatsen.

Veld en doelen veilig controleren

Controleer vóór elke training het veld op gaten, gladde plekken, losse naden en voorwerpen. Looproutes en uitloopzones blijven vrij van tassen en reserveballen. Bij gevaarlijke gladheid of onvoldoende zicht stopt de training. Veranker verplaatsbare doelen tegen kantelen, volg bij de montage de handleiding en controleer bij elke opstelling, ook van opvouwbare doelen, de verbindingen, netbeugels en het doelnet.

De infrastructuur bepaalt mee de kwaliteit van de sport. Bij kunstgras laat de KNVB onder meer de stroefheid, schokabsorptie, balstuit en balrol controleren. De norm NEN-EN 15330-1:2013 beschrijft prestatie-, duurzaamheids- en testvereisten voor kunstgrasoppervlakken, maar is geen volledige handleiding voor een veilige training.