Basis oefeningen voetbaltraining: oefenstof voor pupillen

Gepubliceerd door Wim VANDAELE op 10/11/2026 12:16.

Een goede basis voor een voetbaltraining bestaat uit eenvoudige oefeningen die passen bij de leeftijd en het niveau van de groep. Hier leest u hoe u een training opbouwt en welke oefenstof bij iedere leeftijdsgroep past. Verder komen oefeningen voor dribbelen, passen en afwerken aan bod, net als de inrichting van het veld en de keuze van het materiaal.

Zo bouwt u een voetbaltraining voor pupillen op

Een praktische opbouw voor pupillen bestaat uit drie delen: een opstart met bal, één of twee oefenvormen rond het thema van de dag en een partij om af te sluiten. Elk deel heeft een eigen functie. De volgorde blijft gelijk, de inhoud verandert met de leeftijd.

Een trainer begeleidt een jongen met een voetbal tussen pionnen op een grasveld.

Begin met een warming-up met bal

Bij pupillen van O7 tot en met O12 kan de warming-up meteen een speelse vorm met bal zijn. Vanaf O13 adviseert de KNVB eerst maximaal 5 minuten zonder bal op te warmen en daarna met bal verder te gaan. Begin in geen geval met maximale sprintjes: dynamische bewegingen, balans, landen en richtingsveranderingen maken het lichaam geleidelijk klaar.

Voor blessurepreventie biedt Voetbalfit van VeiligheidNL 100 oefen- en spelvormen voor voetballers van 6 jaar tot en met de senioren, en die passen binnen gewone trainingen. Volgens een systematische review uit 2022 lag het relatieve risico op blessures bij FIFA 11+ Kids op 0,52. Dat cijfer zegt iets over groepen, niet over het risico van één speler.

Kies één leerdoel en pas de uitdaging aan

Kies voor elke voetbaltraining eerst de vaardigheid of het spelprobleem waaraan de groep werkt. Pas daarna de oefenvorm aan op leeftijd, niveau, aantal spelers en de ruimte die u hebt. Zo dient elke oefening hetzelfde doel.

De KNVB raadt aan liever iets te gemakkelijk te beginnen. Gaat de uitvoering goed, dan verhoogt u de uitdaging met een kleiner of groter veld, meer tegenstanders, extra doeltjes, andere spelregels of meer tijdsdruk.

Een opdracht past volgens de KNVB wanneer spelers haar begrijpen en ongeveer even vaak slagen als mislukken. Slaagt bijna iedereen, maak de vorm dan moeilijker. Mislukt bijna alles, dan maakt u hem eenvoudiger.

Sluit af met een partijvorm

In de afsluitende partijvorm passen spelers het thema van de dag toe in het spel. Ondertussen kijkt de trainer of het leerdoel terugkomt. Een voorbeeld van de KNVB voor junioren duurt 75 minuten, met een warming-up, twee oefeningen en een partij. Die duur is een voorbeeld en geen voorschrift.

In de praktijk helpt een vaste volgorde: kort voordoen, laten spelen en daarna concreet zeggen wat goed gaat en wat beter kan. Leg kleine partijen niet steeds stil. Zo blijven er genoeg balcontacten en beslissingen over.

Welke oefenstof past bij iedere leeftijd?

De KNVB koppelt aan elke leeftijdsgroep een eigen ontwikkeldoel. De oefenstof schuift mee: van balbeheersing bij de jongsten naar samenwerken als team bij de oudste junioren. De juiste keuze hangt af van wat de groep al beheerst.

O6 tot O9: ontdekken en doelgericht handelen

Bij O6–O7 staat volgens de KNVB balbeheersing centraal. Bij O8–O9 ligt het accent op doelgericht handelen in spelsituaties die spelers herkennen.

  • Dribbelen en mikken (O6–O7): veel individuele balcontacten en balgevoel via speelse opdrachten.
  • Korte uitleg (O6–O7): weinig woorden en veel ruimte om zelf te ontdekken.
  • Passeren, aannemen en schieten (O8–O9): techniek in herkenbare spelsituaties.
  • Eenvoudige tegenstand (O8–O9): spelers kiezen zelf tussen dribbelen en passen.

Voor pupillen van O8 tot en met O12 blijven plezier en veel balcontacten belangrijk. Korte spelvormen en voetbalspelletjes sluiten daar goed op aan.

O10 tot O13: samenspelen en basistaken

Bij O10–O11 staat volgens de KNVB doelgericht samenspelen centraal. Passen, vrijlopen en een medespeler vinden vormen dan de kern van de oefenstof. Kleine partijen met meer medespelers en tegenstanders passen bij O10–O12, omdat spelers daarin zelf keuzes maken.

Bij O12–O13 noemt de KNVB spelen vanuit een basistaak als ontwikkeldoel. Een basistaak is de taak die bij een positie in het team hoort. Positiespel, opbouwen en verdedigen krijgen zo meer plaats.

O13 en ouder: samenwerken onder druk

Vanaf O13 krijgen samenwerking, posities, teamtaken en techniek onder druk meer plaats in de voetbaltrainingen. Spelers in dezelfde leeftijdsgroep ontwikkelen zich wel verschillend. Volgens de KNVB zegt de leeftijdsindeling daarom niets over één individuele speler.

Voor O14–O15 noemt de KNVB het afstemmen van basistaken en de samenwerking tussen linies. Bij O16–O17 gaat het om spelen als team en tactisch samenwerken, bij O18–O19 om presteren als team in de competitie. Bij senioren kan de training nog sterker vanuit de wedstrijd en de speelwijze worden opgebouwd.

Welke oefeningen gebruikt u voor de basistechniek?

Drie soorten oefeningen vormen de basis: dribbelen, passen en afwerken. Elke vorm hieronder komt uit de praktijk van de KNVB of uit gangbare jeugdtrainingen en is makkelijk moeilijker of makkelijker te maken.

Vier oranje en gele pionnen staan in een rij op een witte achtergrond.

Dribbelen voor controle en balgevoel

De KNVB-oefening ‘dribbelen door poortjes’ is bedoeld voor O6–O7. Elke speler heeft een eigen bal en dribbelt door een vak met verspreide poortjes om te scoren.

  • Aantal spelers: 4 tot 10.
  • Duur: 15 minuten.
  • Speelvak: 20–25 × 15–20 meter.
  • Regel: nooit twee keer achter elkaar door hetzelfde poortje.

Door die regel moeten spelers telkens een nieuwe richting kiezen. Bredere poortjes en meer ruimte maken deze voetbaloefeningen makkelijker. Smallere poortjes of een tegenstander maken ze moeilijker.

Passen, aannemen en doorbewegen

‘Passen en lopen’ van de KNVB duurt 5 minuten. U hebt 6–10 spelers, twee ballen en vier pionnen nodig in een vak van 10 × 15 meter. Op uw signaal passen spelers naar de overkant en lopen daarna diagonaal zonder bal. Een kortere passafstand maakt de oefening makkelijker.

Als passing warming-up werken tweetallen met één bal op ongeveer 5 meter van elkaar: aannemen en terugpassen. Bij een lijnpassing-warming-up staan twee groepen tegenover elkaar, met hoogstens vier à vijf spelers per lijn. Zo blijft de wachtrij kort.

Afwerken, scoren en omschakelen

In een 1-tegen-1-vorm probeert de aanvaller zijn tegenstander te passeren en af te werken. Verliest hij de bal, dan mag de verdediger op een tweede doel scoren. Zo oefent de groep ook omschakelen: snel wisselen van aanvallen naar verdedigen.

In een afwerkvorm voor E-pupillen dribbelt een speler op een tegenstander af, passeert links of rechts en schiet meteen na de actie op doel.

In een kleine partijvorm met twee doelen kunt u vier tegen vier of vijf tegen vijf spelen. Een vorm voor E- en F-pupillen gebruikt 8–10 spelers op 20 × 40 meter. Met weinig spelers per team krijgt iedereen ruimte voor acties, passes en keuzes.

Hoe organiseert u veld en materiaal?

De infrastructuur bepaalt mee de kwaliteit van de sport. Een duidelijke organisatie van vakken, ballen en doelen zorgt dat spelers meer voetballen en minder wachten.

Deel het veld in voor uw groep

Schrijf vooraf de veldafmetingen van elk oefenvak op en schets hoe de vakken over het veld verdeeld zijn. Een oefenvak hoeft niet zo groot te zijn als een wedstrijdveld.

  • Parallelle veldjes: twee vakken naast elkaar in plaats van één grote groep.
  • Oefenstations: kleine groepen die na een vaste tijd doorschuiven.
  • Genoeg ballen: elk vak heeft eigen ballen, zodat er geen rij ontstaat.
  • Wisselende groepen: deel de groepen steeds anders in, zodat niveauverschillen niet groeien.

Met schoolgroepen noemt de KNVB 6 tegen 6 voor groep 5/6 en 8 tegen 8 voor groep 7/8 als gangbare toernooivormen. Op training mag u de ruimte en de spelregels aanpassen aan het leerdoel. Zo is dezelfde opbouw geschikt voor zowel club als school.

Kies ballen en markeringen

Voor wedstrijden in seizoen 2025/’26 noemt de KNVB balmaat 4 tot maximaal 290 gram voor JO8–JO10. Voor JO11, MO11 en JO12 is dat balmaat 5 tot maximaal 320 gram. Voor jonge kinderen biedt Sportibel onder meer een schuimvoetbal van 20 cm en een set van 12 schuimvoetballen. Daarnaast vermeldt het assortiment voetballen voor training en initiatie bij elke bal de maat en de leeftijdsgroep.

Pionnen en hoedjes bakenen vakken en poortjes af, en hesjes maken teams herkenbaar. Sportibel biedt een set van vier gekleurde kegels van 50 cm hoog aan, met 17 gaten per kegel en bovenaan een groef voor een platte hoepel.

Gebruik doelen veilig

Kies een doel op basis van de ruimte en hoe vaak het gebruikt wordt. Sportibel biedt onder meer plooibare minidoelen en verplaatsbare jeugddoelen aan: de minidoelen staan in enkele seconden klaar, en de jeugddoelen van 5 × 2 meter in aluminium komen per set van twee. Volgens de KNVB-spelregels voor 2026/2027 moeten ook verplaatsbare doelen stevig verankerd zijn, met minstens twee bevestigingspunten of degelijke verzwaring. Controleer bij elke opstelling of het doel stabiel staat en of verbindingen, netbeugels en net goed vastzitten. Zet ongebruikte doelen ook vast en houd los materiaal uit de looproutes.

Veelgestelde vragen

Volgens de KNVB-richtlijn vanaf seizoen 2025/’26 oefent u koptechniek liefst één keer per maand en nooit vaker dan één keer per week. Voor jeugd tot O12 geldt een maximum van 5–10 kopballen per week.

Spelers spelen de bal vaak te ver vooruit, gebruiken alleen hun sterke voet, kijken steeds naar de bal of blijven met te veel spelers in één deel van het vak. Laat hen de bal vaak genoeg raken om hem op looptempo mee te nemen, met het bovenlichaam iets over de bal.

Er bestaat geen vast aantal minuten, herhalingen of intensiteit voor alle jeugdspelers, omdat leeftijd, ervaring, vermoeidheid, groei en herstel verschillen. Stop een oefening bij pijn of als u een blessure vermoedt. Bij hitte raadt de KNVB extra drinkpauzes en een lagere belasting aan. Boven 32 °C noemt een KNVB-arts sporten niet meer verantwoord.